Pozew przeciwko spółce cywilnej i dane wspólników potrzebne do pozwu

Spółki cywilnej nie da się pozwać, bo nie ma zdolności sądowej. Pozywa się jej wspólników, a najlepiej wszystkich naraz: każdy odpowiada za dług solidarnie całym majątkiem (art. 864 kc), a do egzekucji z majątku wspólnego, czyli z konta, towaru i maszyn spółki, potrzebny jest wyrok przeciw wszystkim (art. 778 kpc). Aktualny skład wspólników podaje baza REGON w GUS pod numerem spółki, a adresy wspólników osób fizycznych ich wpisy w CEIDG.

Ten tekst jest dla firmy, która sprzedała spółce cywilnej towar albo usługę na termin i nie dostała pieniędzy. Wezwania nie działają, telefon milczy, a na fakturze stoi tylko nazwa w rodzaju „Kowalski i Nowak s.c.”. Rozpisujemy, kogo wpisać do pozwu, skąd wziąć jego dane i co zrobić z wspólnikiem, który w międzyczasie odszedł ze spółki.

Kogo pozwać, gdy spółka cywilna nie płaci

Spółka cywilna to umowa między wspólnikami, a nie osobny podmiot. Nie ma osobowości prawnej, nie ma własnego rejestru i nie może być stroną w sądzie. Pozew, w którym jako pozwaną wpiszesz samą „XYZ s.c.”, sąd potraktuje jako skierowany przeciwko podmiotowi, który nie istnieje. Stronami są ludzie (albo spółki handlowe), którzy tę umowę zawarli.

Wybór, ilu wspólników pozwać, ma bezpośredni skutek dla tego, z czego później ściągniesz pieniądze.

W praktyce pozwani są oznaczani jako konkretne osoby, na przykład „Jan Kowalski i Adam Nowak, prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą XYZ s.c.”. Skoro wspólnicy są przedsiębiorcami, a dług wynika z ich działalności, sprawą zajmuje się sąd gospodarczy (art. 458² kpc).

Skąd wziąć pełny skład wspólników z NIP

Tu zaczyna się kłopot, o którym poradniki milczą. Nazwa spółki cywilnej często pochodzi sprzed lat i nie mówi, kto jest wspólnikiem dziś. Ktoś odszedł, ktoś doszedł, a do tego wspólnikiem może być spółka z o.o., której nazwa w ogóle nie pojawia się w nazwie spółki cywilnej. Do pozwu potrzebujesz wszystkich, z danymi, które pozwalają ich jednoznacznie wskazać.

Najszybsza droga to wyszukiwarka REGON po NIP spółki z faktury, a potem dla każdego wspólnika osoby fizycznej sprawdzenie wpisu w CEIDG, gdzie stoi adres do doręczeń. Wykaz VAT przyda się do czego innego: pokaże rachunki spółki, które wpiszesz we wniosku o zajęcie. Jak szukać w tym rejestrze po NIP i nazwisku, opisujemy na stronie CEIDG wyszukiwarka firm. Pełne zestawienie, w którym rejestrze widać spółkę cywilną i co pokazuje każdy z nich, jest na stronie rejestr spółek cywilnych.

Wspólnik odszedł przed pozwem

Wspólnik może wypowiedzieć udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego, a z ważnych powodów od razu (art. 869 kc). Wystąpienie nie zwalnia go z długów, które powstały, gdy był wspólnikiem. Problemem jest dowód: musisz wykazać, że w dniu umowy albo dostawy był w spółce.

Odtworzenie składu z dnia faktury po latach bywa trudne, bo rejestry pokazują przede wszystkim stan dzisiejszy. Lepiej mieć go w aktach od początku: przy podpisaniu umowy zapisz wydruk z REGON ze składem wspólników, a przy większych dostawach odczyt wykazu VAT z rachunkami spółki. PDF z odczytem, datą i identyfikatorem zapytania z Ministerstwa Finansów jest takim zapisem. Przy stałym odbiorcy wygodniej dostać alert, gdy spółce zmieni się rachunek, adres albo status VAT, bo to zwykle pierwszy ślad zmian w spółce. Tak działa monitoring kontrahentów.

Pięć kroków od niezapłaconej faktury do pozwu

1. Ustal skład wspólników na dziś. Wyszukiwarka REGON po NIP spółki z faktury da imiona, nazwiska albo nazwy wszystkich wspólników, a CEIDG ich NIP i adresy. Porównaj z umową. Jeśli skład się różni, sprawdź, kiedy nastąpiła zmiana.
2. Wyślij wezwanie do zapłaty do każdego wspólnika. Nie tylko na adres spółki. Adresy do doręczeń wspólników osób fizycznych są w CEIDG. Wezwanie otwiera drogę do kosztów i pokazuje, że sprawa jest poważna.
3. Dolicz należności, które ci się należą. W transakcji między przedsiębiorcami przysługują odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych i rekompensata za koszty odzyskiwania należności: 40 euro przy fakturze do 5 000 zł, 70 euro do 50 000 zł i 100 euro powyżej (art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych).
4. Złóż pozew przeciwko wszystkim wspólnikom. Z dowodami: umową, fakturami, potwierdzeniem dostawy, wezwaniem i odczytem składu wspólników z datą. Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym albo nakazowym to w prostych sprawach fakturowych najszybsza droga.
5. Pilnuj przedawnienia. Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się po trzech latach, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 kc).

Po wyroku przeciwko wszystkim wspólnikom komornik może zająć rachunek spółki, a jej towar i maszyny wystawić na licytacji komorniczej. To zwykle szybsza droga niż ściganie majątku osobistego każdego wspólnika z osobna.

Jak nie znaleźć się w tej sytuacji przy następnym odbiorcy

Większość sporów ze spółkami cywilnymi zaczyna się od umowy, w której zamiast wspólników stoi sama nazwa. Trzy rzeczy przy nowym odbiorcy oszczędzają potem miesiące. Po pierwsze, umowa wymienia każdego wspólnika z imienia, nazwiska i NIP, a podpisują ją wszyscy, jeżeli wartość przekracza zwykłe czynności spółki. Po drugie, przed pierwszą dostawą na termin zapisujesz wydruk z REGON ze składem wspólników i odczyt wykazu VAT z rachunkami. Po trzecie, przy kredycie kupieckim pilnujesz zmian u odbiorcy, bo nowe konto, nowy adres albo utrata statusu VAT to dokładnie moment, w którym limit powinien spaść.

Pierwsze dwie rzeczy załatwia jedno sprawdzenie po NIP w poziomie Kontrola za 199 zł netto + 23% VAT miesięcznie, z PDF-em, który od razu nadaje się do akt sprawy. Trzecią załatwia monitoring w poziomie Biuro. Gdy masz po drugiej stronie spółkę z o.o., a nie cywilną, zasady odpowiedzialności są zupełnie inne, i opisujemy je na stronie jak sprawdzić spółkę z o.o.

Pytania o pozew przeciwko spółce cywilnej

Czy można pozwać spółkę cywilną?

Nie. Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej ani zdolności sądowej, więc nie może być stroną postępowania. Pozywa się wspólników, którzy za długi spółki odpowiadają solidarnie. W pozwie oznacza się ich jako osoby prowadzące działalność w formie spółki cywilnej pod daną nazwą.

Czy trzeba pozwać wszystkich wspólników spółki cywilnej?

Nie trzeba, bo każdy odpowiada za całość długu. Warto jednak, bo do egzekucji z majątku wspólnego, czyli z rachunku, towaru i maszyn spółki, potrzebny jest tytuł egzekucyjny przeciw wszystkim wspólnikom (art. 778 kpc). Wyrok przeciw jednemu pozwala sięgnąć tylko do jego majątku osobistego.

Kto odpowiada za długi spółki cywilnej?

Wspólnicy, solidarnie i całym majątkiem osobistym (art. 864 kc). Wierzyciel może żądać całej kwoty od dowolnego z nich albo od wszystkich razem, bez wcześniejszej egzekucji z majątku spółki. Wspólnik, który wystąpił, nadal odpowiada za zobowiązania powstałe w czasie, gdy był wspólnikiem.

Jak ustalić wspólników spółki cywilnej do pozwu?

Wpisz NIP spółki z faktury w wyszukiwarce REGON w GUS. Od 2012 roku spółka zgłasza tam wspólników na formularzu RG-SC. Adres do doręczeń wspólnika osoby fizycznej znajdziesz w CEIDG, a dane wspólnika będącego spółką handlową w KRS. Zapisz odczyt z datą, bo skład może się zmienić przed rozprawą.