Faktura powyżej 15 tys. bez split payment i obowiązek split payment nabywcy

Faktura ponad 15 000 zł brutto za towar albo usługę z załącznika nr 15 do ustawy o VAT trzeba zapłacić w mechanizmie podzielonej płatności także wtedy, gdy wystawca zapomniał o dopisku „mechanizm podzielonej płatności”. Obowiązek nabywcy wynika z art. 108a ust. 1a ustawy, a nie z treści faktury. Zapłata w MPP zdejmuje 30% sankcję z Ciebie i z wystawcy, więc brak dopisku nie jest powodem, żeby wstrzymywać przelew.

Ten tekst jest dla osoby, która ma przed sobą konkretną fakturę: za pręty, olej napędowy, laptopy, tonery albo roboty budowlane, na kwotę powyżej progu, i nie widzi na niej słów o podzielonej płatności. Pokazujemy, kiedy obowiązek naprawdę istnieje, co grozi każdej ze stron, jak zapłacić przedpłatę z proformy i co sprawdzić u dostawcy, zanim pieniądze wyjdą z konta.

Kiedy split payment jest obowiązkowy mimo braku dopisku

Art. 108a ust. 1a ustawy o VAT ma trzy warunki i żaden z nich nie dotyczy dopisku. Na fakturze jest co najmniej jedna pozycja z załącznika nr 15. Kwota należności ogółem, czyli brutto całej faktury, przekracza 15 000 zł albo jej równowartość w walucie obcej. Płacisz jako podatnik. Gdy wszystkie trzy są spełnione, płacisz komunikatem podzielonej płatności, niezależnie od tego, co wystawca napisał.

Dopisek to osobny obowiązek wystawcy z art. 106e ust. 1 pkt 18a. Jego brak jest błędem wystawcy, ale nie zwalnia nabywcy. Działa to też w drugą stronę: dopisek na fakturze, która go nie wymaga (na przykład za usługi spoza załącznika albo na 9 000 zł), nie tworzy obowiązku. Wtedy MPP jest dobrowolne.

Próg liczy się od całej faktury, a nie od pozycji z załącznika. Faktura na 16 400 zł za usługę serwisową z jednym tonerem za 280 zł też wymaga MPP. Pełną listę grup towarów i usług, w obu wersjach (do końca 2026 i od 2027 roku), znajdziesz na stronie załącznik nr 15 do ustawy o VAT i MPP.

Co grozi za fakturę bez dopisku i za zwykły przelew

Ustawa przewiduje dwie osobne sankcje, po jednej dla każdej strony, i obie mają tę samą wysokość: 30% VAT przypadającego na pozycje z załącznika. Kluczowe jest to, że jedna zapłata w MPP zdejmuje obie.

Wyłączenie z ust. 8 brzmi uspokajająco, ale nie da się na nim planować. Dowiesz się o nim dopiero w kontroli, gdy urząd sprawdzi, czy dostawca wpłacił VAT. Jeśli był firmą znikającą, sankcja zostaje przy Tobie. Do tego w PIT i CIT wydatek zapłacony z pominięciem obowiązkowego MPP nie jest dziś kosztem podatkowym. Bezpieczna droga jest jedna: komunikat podzielonej płatności.

Jak zapłacić fakturę bez dopisku w MPP

Wystawca nie może odmówić, bo art. 108a ust. 1b każe mu przyjąć płatność podzieloną z każdej faktury, która powinna mieć dopisek. W bankowości wybierasz przelew w podzielonej płatności i wypełniasz cztery pola z ust. 3:

1. kwotę VAT z faktury,
2. kwotę brutto,
3. numer faktury, a przy fakturze z KSeF jej numer w KSeF,
4. NIP dostawcy.

Numer rachunku odbiorcy to rachunek rozliczeniowy dostawcy z faktury, ten sam, który porównujesz z wykazem podatników VAT. Rachunku VAT dostawcy nie wpisujesz, bo bank ustala go sam, i nie szukasz go na białej liście, bo go tam nie ma, co wyjaśniamy na stronie rachunek VAT a biała lista. Po Twojej stronie VAT schodzi z Twojego rachunku VAT, a netto z rachunku firmowego.

Brak dopisku warto zgłosić dostawcy jednym zdaniem w mailu, bez żądania korekty. Zapłata w MPP i tak zdejmuje z niego sankcję. Jeśli to Ty wystawiasz takie faktury i chcesz, żeby dopisek pojawiał się sam, zadbaj o to w systemie, w którym robisz wystawianie faktur w KSeF, bo od 2026 roku to tam powstaje każda faktura i tam warto ustawić regułę dla pozycji z załącznika.

Proforma powyżej 15 000 zł a split payment

Proforma nie jest fakturą, więc sama z siebie nie tworzy obowiązku z ust. 1a. Ale art. 108a ust. 1c każe stosować te same zasady do zaliczek, czyli płatności przed dostawą. W komunikacie przelewu zamiast numeru faktury wpisujesz wtedy słowo „zaliczka”. W praktyce przedpłata za towar z załącznika nr 15, gdy należność ogółem przekracza 15 000 zł, idzie bezpieczniej w MPP: zaliczka i tak będzie udokumentowana fakturą, a jej kwotę VAT znasz z proformy.

Przy przedpłacie dochodzi drugie ryzyko, większe niż sankcja: płacisz za towar, którego jeszcze nie masz. Nowy dostawca stali z ceną poniżej rynku, który chce 100% przedpłaty, to dokładnie ten układ, przed którym ostrzega art. 105a ustawy o VAT. Zanim zlecisz przelew, sprawdź dostawcę w rejestrach, co rozpisujemy na stronie firma krzak.

Co sprawdzić u dostawcy przed przelewem w MPP

Podzielona płatność rozwiązuje sprawę sankcji, ale nie sprawdza, komu płacisz. Bank przyjmie komunikat MPP na rachunek rozliczeniowy dowolnej firmy. Dlatego przed przelewem ponad 15 000 zł robisz trzy rzeczy:

1. Status VAT w dniu przelewu. Czynny podatnik, nie wykreślony. Wykreślenie z podstawą „brak kontaktu” albo „nie istnieje” to sygnał do wstrzymania płatności.
2. Rachunek z faktury na liście dostawcy w wykazie. Cyfra po cyfrze. Nowe konto podane mailem wyjaśniasz telefonicznie pod numerem znanym wcześniej.
3. Wpis w KRS albo CEIDG. Data powstania, zawieszenie, likwidacja. Spółka sprzed miesiąca z kapitałem 5 000 zł, która sprzedaje paliwo hurtowo, to temat na telefon, nie na przelew.

Wszystkie trzy odczyty dostaniesz po NIP w jednym miejscu, razem z PDF-em z identyfikatorem zapytania z dnia zapłaty, który dołączasz do dokumentu. Przy stałych dostawcach paliwa czy stali wygodniej jest wrzucić ich NIP-y do monitoringu kontrahentów, który zgłosi utratę statusu VAT albo nowy rachunek przed kolejnym przelewem. Ceny poziomów są w cenniku, od 199 zł netto miesięcznie + 23% VAT.

Pytania o fakturę bez split payment

Czy można zapłacić fakturę powyżej 15 tys. bez split payment?

Można, jeśli faktura nie ma żadnej pozycji z załącznika nr 15. Wtedy MPP jest dobrowolne bez względu na kwotę. Jeśli choć jedna pozycja jest z załącznika, a brutto przekracza 15 000 zł, zwykły przelew narusza art. 108a ust. 1a i grozi 30% sankcją od VAT z tych pozycji, chyba że dostawca rozliczył cały VAT.

Kto odpowiada za brak dopisku mechanizm podzielonej płatności?

Wystawca. Brak dopisku na fakturze, która go wymaga, oznacza dla niego dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% VAT z pozycji z załącznika (art. 106e ust. 12). Sankcji nie ma, jeśli nabywca zapłacił ten VAT w MPP. Nabywca odpowiada osobno, tylko za sposób zapłaty.

Czy przy zapłacie częściami trzeba stosować MPP?

Tak. O obowiązku decyduje kwota należności ogółem na fakturze, a nie wysokość pojedynczej raty. Każda rata faktury ponad 15 000 zł z pozycją z załącznika idzie w MPP. Ustawa pozwala w komunikacie zapłacić całość albo część VAT, więc ratę dzielisz proporcjonalnie. Wyjątek to część rozliczona potrąceniem.

Czy split payment dotyczy faktur w euro?

Tak, próg liczysz w złotych po kursie stosowanym przy podstawie opodatkowania. Sama płatność w MPP idzie jednak wyłącznie w złotych, a obie strony muszą mieć rachunek rozliczeniowy w złotych (art. 108e). Przy fakturze walutowej za towar z załącznika kwotę VAT płacisz w PLN komunikatem MPP.